石曼卿墓表

(宋代)欧阳修

  曼卿讳延年,姓石氏,其上世为幽州人。幽州入于契丹,其祖自成始以其族闲走南归。天子嘉其来,将禄之,不可,乃家于宋州之宋城。父讳补之,官至太常博士。

  幽燕俗劲武,而曼卿少亦以气自豪。读书不治章句,独慕古人奇节伟行非常之功,视世俗屑屑无足动其意者。自顾不合于时,乃一混以酒然好剧饮大醉,颓然自放。由是益与时不合。而人之从其游者,皆知爱曼卿落落可奇,而不知其才之有以用也。年四十八,康定二年二月四日以太子中允秘阁校理卒于京师。

  曼卿少举进士,不中,真宗推恩,三举进士皆补奉职。曼卿初不肯就,张文节公素奇之,谓曰:“母老乃择禄耶?”曼卿矍然起就之,迁殿直。久之,改太常寺太祝,知济州金乡县。叹曰:“此亦可以为政也。”县有治声,通判乾宁军。丁母永安县君李氏忧,服除,通判永静军。皆有能名。充馆阁校勘,累迁大理寺丞,通判海州。还为校理。

  庄献明肃太后临朝,曼卿上书,请还政天子。其后太后崩,范讽以言见幸,引尝言太后事者,遽得显官,欲引曼卿,曼卿固止之,乃已。

  自契丹通中国,德明尽有河南而臣属,遂务休兵养息,天下晏然内外驰武三十余年。曼卿上书言十事,不报,已而元昊反,西方用兵始思其言,召见。稍用其说,籍河北、河东、陕西之民,得乡兵数十万曼卿奉使籍兵河东,还称旨,赐绯衣银鱼。天子方思尽其才,而且病矣既而闻边将有欲以乡兵扦贼者,笑曰:“此得吾粗也。夫不教之兵,勇怯相杂,若怯者见敌而动,则勇者亦牵而溃矣。今或不暇教,不若募其教行者,则人人皆胜兵也。”

  其视世事,蔑若不足为。及听其施设之方,虽精思深虑,不能过也状貌伟然,喜酒自豪,若不可绳以法度。退而质其平生趣舍大节,无一悖于理者。遇人无贤愚,皆尽忻,及闲而可否天下是非善恶,当其意者无几人。其为文章,劲健称其意气。

  有子济、滋。天子闻其丧,官其一子,使禄其家。既卒之三十七日葬于太清之先茔,其友欧阳修表于其墓曰:

  呜呼曼卿!宁自混以为高,不少屈以合世,可谓自重之士矣。士之所负者愈大,则其自顾也愈重,自顾愈重,则其合愈难。然欲与共大事,立奇功,非得难合自重之士,不可为也。古之魁雄之人,未始不负高世之志,故宁或毁身污迹,卒困于无闻。或老且死,而幸一遇,犹克少施于世。若曼卿者,非徒与世难合,而不克所施,亦其不幸不得至乎中寿,其命也夫!其可哀也夫!

《石曼卿墓表》拼音标注

shí màn qīng mù biǎo
    màn qīng hùi yán nián,
xìng shí shì,
qí shàng shì wèi yōu zhōu rén。
yōu zhōu rù yú qì dān,
qí zǔ zì chéng shǐ yǐ qí zú xián zǒu nán gūi。
tiān zǐ jiā qí lái,
jiāng lù zhī,
bù kě,
nǎi jiā yú sòng zhōu zhī sòng chéng。
fù hùi bǔ zhī,
guān zhì tài cháng bó shì。
    yōu yàn sú jìng wǔ,
ér màn qīng shǎo yì yǐ qì zì háo。
dú shū bù zhì zhāng jù,
dú mù gǔ rén qí jié wěi xíng fēi cháng zhī gōng,
shì shì sú xiè xiè wú zú dòng qí yì zhě。
zì gù bù hé yú shí,
nǎi yī hùn yǐ jǐu rán hǎo jù yǐn dà zùi,
túi rán zì fàng。
yóu shì yì yǔ shí bù hé。
ér rén zhī cóng qí yóu zhě,
jiē zhī ài màn qīng luò luò kě qí,
ér bù zhī qí cái zhī yǒu yǐ yòng yě。
nián sì shí bā,
kāng dìng èr nián èr yuè sì rì yǐ tài zǐ zhōng yǔn mì gé xiào lǐ zú yú jīng shī。
    màn qīng shǎo jǔ jìn shì,
bù zhōng,
zhēn zōng tūi ēn,
sān jǔ jìn shì jiē bǔ fèng zhí。
màn qīng chū bù kěn jìu,
zhāng wén jié gōng sù qí zhī,
wèi yuē : “ mǔ lǎo nǎi zé lù yé ?
” màn qīng jué rán qǐ jìu zhī,
qiān diàn zhí。
jǐu zhī,
gǎi tài cháng sì tài zhù,
zhī jì zhōu jīn xiāng xiàn。
tàn yuē : “ cǐ yì kě yǐ wèi zhèng yě。
” xiàn yǒu zhì shēng,
tōng pàn gān níng jūn。
dīng mǔ yǒng ān xiàn jūn lǐ shì yōu,
fú chú,
tōng pàn yǒng jìng jūn。
jiē yǒu néng míng。
chōng guǎn gé xiào kān,
lèi qiān dà lǐ sì chéng,
tōng pàn hǎi zhōu。
huán wèi xiào lǐ。
    zhuāng xiàn míng sù tài hòu lín zhāo,
màn qīng shàng shū,
qǐng huán zhèng tiān zǐ。
qí hòu tài hòu bēng,
fàn fēng yǐ yán jiàn xìng,
yǐn cháng yán tài hòu shì zhě,
jù dé xiǎn guān,
yù yǐn màn qīng,
màn qīng gù zhǐ zhī,
nǎi yǐ。
    zì qì dān tōng zhōng guó,
dé míng jǐn yǒu hé nán ér chén shǔ,
sùi wù xīu bīng yǎng xī,
tiān xià yàn rán nèi wài chí wǔ sān shí yú nián。
màn qīng shàng shū yán shí shì,
bù bào,
yǐ ér yuán hào fǎn,
xī fāng yòng bīng shǐ sī qí yán,
zhào jiàn。
shāo yòng qí shuō,
jí hé běi 、 hé dōng 、 shǎn xī zhī mín,
dé xiāng bīng shù shí wàn màn qīng fèng shǐ jí bīng hé dōng,
huán chēng zhǐ,
sì fēi yī yín yú。
tiān zǐ fāng sī jǐn qí cái,
ér qiě bìng yǐ jì ér wén biān jiāng yǒu yù yǐ xiāng bīng qiān zéi zhě,
xiào yuē : “ cǐ dé wú cū yě。
fū bù jiào zhī bīng,
yǒng qiè xiāng zá,
ruò qiè zhě jiàn dí ér dòng,
zé yǒng zhě yì qiān ér kùi yǐ。
jīn huò bù xiá jiào,
bù ruò mù qí jiào xíng zhě,
zé rén rén jiē shèng bīng yě。
”     qí shì shì shì,
miè ruò bù zú wèi。
jí tīng qí shī shè zhī fāng,
sūi jīng sī shēn lv̀,
bù néng guò yě zhuàng mào wěi rán,
xǐ jǐu zì háo,
ruò bù kě shéng yǐ fǎ dù。
tùi ér zhí qí píng shēng qù shè dà jié,
wú yī bèi yú lǐ zhě。
yù rén wú xián yú,
jiē jǐn xīn,
jí xián ér kě fǒu tiān xià shì fēi shàn è,
dāng qí yì zhě wú jī rén。
qí wèi wén zhāng,
jìng jiàn chēng qí yì qì。
    yǒu zǐ jì 、 zī。
tiān zǐ wén qí sāng,
guān qí yī zǐ,
shǐ lù qí jiā。
jì zú zhī sān shí qī rì zàng yú tài qīng zhī xiān yíng,
qí yǒu ōu yáng xīu biǎo yú qí mù yuē :     wū hū màn qīng !
níng zì hùn yǐ wèi gāo,
bù shǎo qū yǐ hé shì,
kě wèi zì zhòng zhī shì yǐ。
shì zhī suǒ fù zhě yù dà,
zé qí zì gù yě yù zhòng,
zì gù yù zhòng,
zé qí hé yù nán。
rán yù yǔ gòng dà shì,
lì qí gōng,
fēi dé nán hé zì zhòng zhī shì,
bù kě wèi yě。
gǔ zhī kúi xióng zhī rén,
wèi shǐ bù fù gāo shì zhī zhì,
gù níng huò hǔi shēn wū jī,
zú kùn yú wú wén。
huò lǎo qiě sǐ,
ér xìng yī yù,
yóu kè shǎo shī yú shì。
ruò màn qīng zhě,
fēi tú yǔ shì nán hé,
ér bù kè suǒ shī,
yì qí bù xìng bù dé zhì hū zhōng shòu,
qí mìng yě fū !
qí kě āi yě fū !